Xhamia e Vllahisë – e ndërtuar në shek. XVII nga Hajzer Vllahija

Xhamia e Vllahisë

Në fshatin Vllahi, i cili ndodhet 20 kilometra në veri të Mitrovicës, gjendet xhamia e Vllahisë. Me përhapjen e fesë islame filloi të paraqitet edhe kultura dhe arti islam. Në arkitekturën e xhamive arti islam ishte mjeti kryesor shprehës. Çdo shprehje artistike e realizuar si në konstruksion ashtu edhe në elemente funksionale kishte edhe karakter artistik. Xhamia e fshatit Vllahi është ndërtuar në shek. XVII nga donatori Hajzer Vllahija. Xhamia është në funksion dhe është mjaft e frekuentuar nga popullata e fshatrave përreth. Xhamia me etazhe S+P është e ndërtuar mbi bazament drejtkëndor. Themelet dhe muret e xhamisë janë ndërtuar nga gurët shkëmborë. Ato janë përforcuara me hatulla horizontale nga druri. Konstruksioni i kulmit është katër faqësor i mbuluar me tjegulla meridianë. Minarja e xhamisë e ngritur mbi bazament guri ka formë cilindrike me sherefe nga gardhi metalik dhe maje të veshur me llamarinë. Hapësira e brendshme e xhamisë përbëhet nga salla e lutjeve, mahfili, i cili është i ngritur nga salla e lutjeve 40 – 50 cm. Ai është i ndarë me gardh druri. Mahfili është i shtrirë në pjesën jugperëndimore dhe veriperëndimore të sallës së lutjeve, që formon dy hapësira të lutjes në këtë pjesë e në mes të këtyre dy hapësirave është hapësira që përfundon me derën e hyrjes dhe daljes, e cila është përballë mihrabit (nishit), i cili është i hapur në murin lindor, ndërsa në pjesën e këndit juglindor ndodhet minberi dhe hutbeja të ndërtuara nga druri. Të gjitha elementet e drurit janë të ngjyrosura me ngjyrë të gjelbër. Intervenime në xhami ka pasur kohë pas kohe. Në vitin 1962 Mehmet Hajzeri nga Vllahia e ka ndërtuar minaren e saj pasi që ishte shkatërruar në fillim të dekadës së dytë të shek. XX. Ndërsa në vitin 2011-2012, me iniciativën e banorëve të fshatit, është bërë një rinovim i xhamisë ku është rregulluar hyrja dhe oborri i xhamisë si dhe suvatimi i minares. Transformime nuk ka pasur.